Công trình sau hỏa hoạn cần kiểm định kỹ các hạng mục kết cấu chịu lực như cột, dầm, sàn, tường và móng để xác định mức độ ảnh hưởng của nhiệt độ cao đến khả năng làm việc của công trình. Việc kiểm định giúp nhận diện hư hỏng, đánh giá sức chịu tải còn lại và làm cơ sở lựa chọn phương án sửa chữa, gia cường hoặc tiếp tục sử dụng an toàn. Cùng BỐN IBST tìm hiểu rõ hơn trong bài viết dưới đây.
Những hạng mục kết cấu cần kiểm định sau hỏa hoạn
Sau hỏa hoạn, nhiệt độ cao có thể làm suy giảm chất lượng vật liệu và khả năng chịu lực của nhiều cấu kiện. Vì vậy, công trình sau hỏa hoạn cần kiểm định các hạng mục chịu lực chính trước khi sửa chữa hoặc đưa trở lại sử dụng.
Cột bê tông cốt thép
Cột là bộ phận chịu lực đứng quan trọng nên cần được kiểm tra kỹ sau cháy. Các nội dung thường được xem xét gồm:
- Bê tông bị đổi màu, nứt hoặc bong tróc.
- Cốt thép bị lộ, gỉ hoặc biến dạng.
- Tiết diện cột bị hư hỏng.
- Cột xuất hiện nghiêng, lệch hoặc biến dạng.
- Đầu cột, chân cột có vết nứt bất thường.
Kết quả kiểm tra giúp xác định cột còn đáp ứng yêu cầu chịu lực hay cần sửa chữa, gia cường.
Dầm và hệ khung chịu lực
Dầm và khung kết cấu có thể chịu ảnh hưởng lớn nếu nằm trực tiếp trong vùng cháy. Khi kiểm định cần chú ý:
- Vết nứt ở giữa nhịp hoặc gần gối tựa.
- Dầm bị võng, cong hoặc biến dạng.
- Bê tông bong tróc, rỗ hoặc lộ cốt thép.
- Liên kết dầm – cột bị hư hỏng.
- Cốt thép có dấu hiệu suy giảm hoặc biến dạng.
Dầm cần được đánh giá đồng thời với hệ khung để xác định khả năng truyền lực của toàn bộ kết cấu.
Sàn bê tông
Sàn thường có diện tích tiếp xúc lớn với vùng cháy và còn chịu tác động của nước chữa cháy. Một số dấu hiệu cần kiểm tra gồm:
- Sàn bị võng hoặc biến dạng.
- Xuất hiện nhiều vết nứt mới.
- Bê tông bong tróc hoặc rỗ.
- Bề mặt đổi màu, xuống cấp.
- Khu vực tiếp giáp với dầm có dấu hiệu nứt hoặc tách.
Nếu sàn bị hư hỏng đáng kể, cần đánh giá lại khả năng chịu tải trước khi tiếp tục sử dụng.
Tường và các bộ phận liên kết
Tường chịu lực, tường bao và các vị trí liên kết cũng có thể bị ảnh hưởng sau hỏa hoạn. Cần kiểm tra:
- Tường bị nứt chéo hoặc nứt xuyên.
- Tường bị nghiêng, phồng hoặc biến dạng.
- Vật liệu bong, cháy hoặc mất liên kết.
- Khu vực tiếp giáp với cột, dầm bị tách.
- Các chi tiết liên kết bị cong hoặc biến dạng.
Ngay cả với tường không chịu lực, việc kiểm tra vẫn cần thiết để đảm bảo an toàn trong quá trình sử dụng.
Xem thêm: Đường cong cháy ISO 834 là gì và được dùng trong tính toán chịu lửa ra sao?
Cầu thang và kết cấu giao thông đứng
Cầu thang là bộ phận quan trọng đối với việc di chuyển và thoát nạn nên cần được kiểm tra trước khi cho phép sử dụng lại. Các nội dung thường gồm:
- Bản thang bị nứt hoặc võng.
- Dầm thang bị bong tróc bê tông.
- Chiếu nghỉ bị nứt hoặc biến dạng.
- Liên kết giữa cầu thang và khung chính bị hư hỏng.
Nếu các cấu kiện này không còn đảm bảo khả năng làm việc, cần sửa chữa hoặc gia cường trước khi đưa công trình trở lại khai thác.
Các dấu hiệu hư hỏng cần đặc biệt lưu ý sau cháy
Sau hỏa hoạn, nhiều hư hỏng có thể quan sát trực tiếp bằng mắt thường, nhưng cũng có trường hợp kết cấu đã suy giảm khả năng chịu lực mà bề mặt chưa biểu hiện rõ. Vì vậy, cần đánh giá đồng thời hình dạng cấu kiện, tình trạng vật liệu và mức độ biến dạng sau cháy.
Một số dấu hiệu quan trọng cần lưu ý gồm:
- Bê tông bị đổi màu, nứt, rỗ hoặc bong tróc từng mảng.
- Cốt thép bị lộ, gỉ, cong hoặc có dấu hiệu biến dạng.
- Dầm, sàn xuất hiện độ võng lớn hơn bình thường.
- Cột, tường bị nghiêng, lệch hoặc biến dạng.
- Xuất hiện các vết nứt mới sau khi xảy ra cháy.
- Tiết diện cấu kiện bị giảm do bong vỡ hoặc cháy phá hủy.
- Liên kết giữa cột, dầm, sàn hoặc tường bị nứt, tách hoặc biến dạng.
- Kết cấu thép bị cong, xoắn, võng hoặc mất hình dạng ban đầu.
- Lớp bê tông bảo vệ bị mất, làm lộ cốt thép bên trong.
- Bề mặt cấu kiện cháy xém sâu, đổi màu rõ rệt hoặc có dấu hiệu suy giảm vật liệu.
- Một số khu vực xuất hiện tiếng nứt, rung hoặc biến dạng bất thường khi chịu tải.
- Khu vực bị cháy lâu hoặc chịu nhiệt trực tiếp có mức độ hư hỏng lớn hơn các vùng xung quanh.
Các dấu hiệu trên cần được xem xét cùng vị trí phát sinh đám cháy, thời gian chịu nhiệt, phạm vi cháy và hiện trạng tải trọng của công trình. Đây là cơ sở để xác định khu vực cần kiểm định chuyên sâu và đánh giá khả năng chịu lực còn lại của kết cấu.
Xem thêm: Eurocode 3 chịu lửa được áp dụng thế nào khi thiết kế kết cấu thép?
Đánh giá khả năng chịu lực còn lại của công trình
Sau khi khảo sát hiện trạng, kỹ sư sẽ tổng hợp số liệu đo đạc, tình trạng vật liệu và mức độ hư hỏng để đánh giá khả năng chịu lực còn lại của từng cấu kiện cũng như toàn bộ hệ kết cấu. Đây là bước quan trọng để xác định công trình có thể tiếp tục sử dụng hay cần sửa chữa, gia cường.
Nội dung đánh giá thường bao gồm:
- Xác định mức độ hư hỏng của bê tông, cốt thép và các vật liệu liên quan.
- Đánh giá tiết diện còn lại của cột, dầm, sàn sau tác động của nhiệt.
- Kiểm tra mức độ nứt, võng, nghiêng và biến dạng của cấu kiện.
- Xác định tải trọng thực tế đang tác động lên công trình.
- Đánh giá khả năng làm việc của các nút và liên kết kết cấu.
- Kiểm tra mức độ suy giảm cường độ vật liệu sau cháy.
- Tính toán lại khả năng chịu lực của các cấu kiện chính.
- Xem xét độ ổn định tổng thể của toàn bộ hệ kết cấu.
Từ kết quả kiểm định, kỹ sư có thể đề xuất phương án tiếp tục sử dụng, sửa chữa cục bộ, gia cường hoặc thay thế các cấu kiện không còn đảm bảo an toàn. Với những khu vực hư hỏng nghiêm trọng, cần có biện pháp hạn chế sử dụng và xử lý trước khi đưa công trình trở lại khai thác.
Kết luận
Công trình sau hỏa hoạn cần kiểm định các hạng mục chịu lực chính như cột, dầm, sàn, tường, cầu thang và các vị trí liên kết để xác định mức độ ảnh hưởng của nhiệt đến kết cấu. Việc đánh giá sớm giúp chủ đầu tư có cơ sở lựa chọn phương án sửa chữa hoặc gia cường phù hợp trước khi đưa công trình trở lại sử dụng.
BỐN IBST nhận khảo sát hiện trạng, kiểm định kết cấu và đánh giá khả năng chịu lực của công trình sau hỏa hoạn. Liên hệ BỐN IBST để được tư vấn phạm vi kiểm định và phương án xử lý phù hợp với tình trạng thực tế của công trình.
