Luận chứng kỹ thuật an toàn cháy được xây dựng khi công trình có đặc điểm riêng và cần đề xuất giải pháp bổ sung hoặc thay thế một số yêu cầu của quy chuẩn. Đây không phải thủ tục bắt buộc với mọi dự án, cũng không phải cách xin miễn thực hiện quy định PCCC. Trong bài viết này, BỐN IBST sẽ giúp chủ đầu tư hiểu rõ bản chất của luận chứng, những trường hợp cần thực hiện và nội dung phải chuẩn bị để chứng minh mức độ an toàn của phương án thiết kế.
Luận chứng kỹ thuật an toàn cháy là gì?
Luận chứng kỹ thuật an toàn cháy là tài liệu trình bày giải pháp kỹ thuật bổ sung hoặc thay thế cho một số yêu cầu an toàn cháy, kèm theo cơ sở chứng minh phương án vẫn đáp ứng mục tiêu bảo vệ con người và công trình.
Theo QCVN 06:2022/BXD và Sửa đổi 1:2023, trong một số trường hợp riêng biệt, công trình cụ thể có thể được xem xét áp dụng yêu cầu an toàn cháy phù hợp khác. Giải pháp này phải dựa trên tài liệu chuẩn hoặc có luận chứng kỹ thuật phù hợp.
Luận chứng PCCC không thay thế toàn bộ hồ sơ thiết kế. Tài liệu này cũng không có mục đích hợp thức hóa một phương án chưa bảo đảm an toàn. Những phần có thể tuân thủ quy chuẩn vẫn phải được thiết kế đúng yêu cầu.
Phạm vi đánh giá cần gắn với đặc điểm thực tế của từng công trình xây dựng, không thể dùng một mẫu luận chứng chung cho nhiều dự án khác nhau.
Trường hợp nào cần xây dựng luận chứng kỹ thuật an toàn cháy?
Không phải công trình cũ, công trình lớn hoặc dự án có vướng mắc PCCC đều phải lập luận chứng. Trước tiên, đơn vị thiết kế cần kiểm tra khả năng điều chỉnh phương án để đáp ứng trực tiếp quy chuẩn.
| Dấu hiệu của công trình | Vấn đề thường gặp | Hướng xử lý ban đầu |
| Công trình cải tạo bị giới hạn mặt bằng | Khó bổ sung thang hoặc lối thoát | Đánh giá khả năng điều chỉnh thiết kế |
| Công trình có công năng đặc thù | Giải pháp tiền định chưa bao quát | Xem xét yêu cầu thay thế |
| Thay đổi công năng sử dụng | Tăng số người hoặc tải trọng cháy | Rà soát lại toàn bộ phương án PCCC |
| Có nội dung chưa đáp ứng QCVN 06 | Không thể xử lý bằng sửa bản vẽ đơn giản | Cân nhắc xây dựng luận chứng |
Công trình cải tạo không thể đáp ứng đầy đủ yêu cầu hiện hành
Nhà và công trình đã đưa vào sử dụng thường bị giới hạn bởi kết cấu, ranh đất và không gian hiện có. Việc bổ sung thang thoát nạn, mở rộng hành lang hoặc chia lại khoang cháy có thể ảnh hưởng lớn đến khả năng khai thác.
Luận chứng kỹ thuật an toàn cháy có thể được xem xét khi công trình không thể khắc phục một nội dung bằng giải pháp thông thường. Phương án thay thế phải bù đắp được rủi ro phát sinh, thay vì chỉ mô tả khó khăn của hiện trạng.
Ví dụ, công trình không đủ không gian bố trí thêm thang thoát nạn có thể cần đánh giá đồng thời số người, quãng đường di chuyển, khả năng kiểm soát khói và thời gian thoát ra nơi an toàn.
Xem thêm: Cách xác định vị trí cốt thép, đường kính và chiều dày lớp bảo vệ công trình
Công trình có quy mô hoặc công năng đặc thù
Một số công trình có không gian lớn, nhiều tầng hầm, công năng hỗn hợp hoặc tập trung đông người. Các điều kiện sử dụng này có thể tạo ra tình huống chưa được giải quyết đầy đủ bằng một giải pháp thiết kế phổ biến.
Khi đó, luận chứng PCCC cần đánh giá đúng từng khu vực:
- Nhà hỗn hợp: Khu thương mại, văn phòng, lưu trú và căn hộ có số người, thời gian hoạt động và nguy cơ cháy khác nhau.
- Không gian lớn: Nhà thi đấu, sảnh thông tầng hoặc khu triển lãm cần kiểm tra sự lan truyền của khói và khả năng thoát nạn trên quãng đường dài.
- Nhiều tầng hầm: Việc thoát khói, tổ chức lối ra và tiếp cận chữa cháy cần được xem xét theo điều kiện thực tế.
Thiết kế cần thay thế một số giải pháp an toàn cháy
Đây là trường hợp thường gặp nhất. Hồ sơ thiết kế có một hoặc một số nội dung không thể đáp ứng trực tiếp QCVN 06 nhưng chủ đầu tư muốn đề xuất giải pháp kỹ thuật khác có mức độ an toàn phù hợp.
Những vấn đề có thể cần xem xét gồm:
- Lối ra và quãng đường thoát nạn: Vị trí mặt bằng hoặc dây chuyền sử dụng khiến việc bố trí theo giải pháp thông thường gặp hạn chế.
- Khoang cháy và ngăn cháy lan: Không gian sản xuất hoặc thương mại cần diện tích liên tục lớn hơn giới hạn áp dụng.
- Giới hạn chịu lửa của kết cấu: Một số cấu kiện cần được tính toán hoặc thử nghiệm để chứng minh khả năng duy trì chịu lực khi xảy ra cháy.
- Kiểm soát khói: Thiết kế có sảnh thông tầng, tầng hầm hoặc không gian phức tạp cần giải pháp hút khói riêng.
Công trình thay đổi công năng hoặc điều chỉnh thiết kế
Chuyển đổi công năng có thể làm thay đổi số người sử dụng, mật độ chất cháy và yêu cầu thoát nạn. Vì vậy, hồ sơ PCCC cũ chưa chắc còn phù hợp với hoạt động mới.
Các trường hợp thường cần rà soát gồm chuyển văn phòng thành cơ sở lưu trú, cải tạo nhà ở thành cơ sở kinh doanh hoặc bổ sung khu thương mại trong một tòa nhà đang sử dụng.
Nếu phương án mới tạo ra nội dung không thể đáp ứng trực tiếp quy chuẩn, chủ đầu tư có thể cần xây dựng luận chứng kỹ thuật an toàn cháy. Việc xác định phải dựa trên thiết kế sau cải tạo, không chỉ dựa vào hiện trạng trước đó.
Quy trình xây dựng luận chứng PCCC nên thực hiện ra sao?
Quy trình cần bắt đầu bằng việc xác định đúng vấn đề, sau đó mới lựa chọn phương pháp tính toán hoặc mô phỏng. Làm ngược thứ tự có thể tạo ra nhiều kết quả nhưng không giải quyết được nội dung cần chứng minh.
- Thu thập hồ sơ: Tổng hợp bản vẽ kiến trúc, kết cấu, cơ điện, thiết kế PCCC và thông tin vận hành dự kiến.
- Đối chiếu quy chuẩn: Xác định yêu cầu đã đáp ứng, yêu cầu còn vướng và phạm vi cần áp dụng giải pháp thay thế.
- Đề xuất phương án: Lựa chọn giải pháp bổ sung phù hợp với công năng, số người và nguy cơ cháy của công trình.
- Tính toán và đánh giá: Xây dựng các kịch bản cần thiết để kiểm tra thoát nạn, kiểm soát khói, cháy lan hoặc khả năng chịu lửa.
- Hoàn thiện hồ sơ: Trình bày giả thiết, dữ liệu đầu vào, kết quả, giới hạn áp dụng và điều kiện duy trì an toàn.
Ở giai đoạn này, việc tư vấn thẩm tra thiết kế công trình giúp kiểm tra sự đồng bộ giữa kiến trúc, kết cấu, cơ điện và giải pháp PCCC. Điều này hạn chế tình trạng một phương án chữa được vướng mắc về cháy nhưng lại khó triển khai ngoài thực tế.
Khi nào nên bắt đầu chuẩn bị luận chứng?
Chủ đầu tư nên rà soát nhu cầu lập luận chứng ngay trong giai đoạn thiết kế hoặc khi phát hiện nội dung không thể đáp ứng trực tiếp quy chuẩn. Việc chuẩn bị sớm giúp còn đủ thời gian điều chỉnh mặt bằng và hệ thống kỹ thuật.
Hồ sơ ban đầu nên có bản vẽ kiến trúc, công năng từng khu vực, số người dự kiến, giải pháp kết cấu và hệ thống PCCC. Với công trình cải tạo, cần bổ sung hồ sơ hiện trạng và phạm vi được phép can thiệp.
Không nên chờ thi công xong mới xử lý. Kết quả luận chứng có thể yêu cầu thay đổi lối thoát, bổ sung ngăn cháy, điều chỉnh kết cấu hoặc thay đổi hệ thống hút khói.
BỐN IBST tư vấn xây dựng luận chứng kỹ thuật an toàn cháy
Luận chứng kỹ thuật an toàn cháy chỉ nên được xây dựng khi công trình có nội dung cụ thể cần bổ sung hoặc thay thế. Trước đó, hồ sơ cần được rà soát để xác định liệu vướng mắc có thể xử lý bằng điều chỉnh thiết kế hay không.
BỐN IBST hỗ trợ kiểm tra hồ sơ, xác định phạm vi cần luận chứng và xây dựng cơ sở kỹ thuật theo đặc điểm của từng dự án. Chủ đầu tư có thể gửi bản vẽ, công năng sử dụng và nội dung đang vướng để được tư vấn hướng xử lý phù hợp ngay từ giai đoạn thiết kế.
