Thẩm tra dự toán xây dựng giúp rà soát khối lượng, đơn giá, định mức và các khoản chi phí trong hồ sơ dự toán để phát hiện những sai lệch trước khi phê duyệt hoặc triển khai thi công. Qua quá trình đối chiếu với bản vẽ, hồ sơ thiết kế và căn cứ áp dụng, chủ đầu tư có thể kiểm soát ngân sách tốt hơn, hạn chế tính thiếu, tính thừa hoặc áp dụng chi phí chưa phù hợp. Cùng BỐN IBST tìm hiểu rõ hơn trong bài viết dưới đây.
Những nội dung cần kiểm tra khi thẩm tra dự toán xây dựng
Thẩm tra dự toán xây dựng cần rà soát đồng thời khối lượng, đơn giá, định mức và các khoản chi phí liên quan. Mục tiêu là xác định dự toán có phù hợp với hồ sơ thiết kế và căn cứ áp dụng hay không.
Khối lượng công việc
Khối lượng cần được đối chiếu trực tiếp với bản vẽ và phạm vi thiết kế. Nội dung thường gồm:
- Khối lượng đào, đắp và nền móng.
- Khối lượng bê tông, cốt thép, cốp pha.
- Khối lượng xây, trát và hoàn thiện.
- Khối lượng kết cấu thép.
- Hệ thống điện, nước và MEP.
- Các hạng mục phụ trợ liên quan.
Việc kiểm tra giúp phát hiện tình trạng tính thiếu, tính thừa hoặc trùng lặp khối lượng giữa các hạng mục.
Định mức và đơn giá áp dụng
Định mức, đơn giá có ảnh hưởng trực tiếp đến giá trị dự toán. Khi thẩm tra cần xem xét:
- Định mức sử dụng cho từng công tác.
- Đơn giá vật liệu.
- Đơn giá nhân công.
- Giá ca máy và thiết bị thi công.
- Thời điểm áp dụng đơn giá.
- Khu vực và điều kiện thi công thực tế.
Các căn cứ áp dụng cần phù hợp với thời điểm lập dự toán và tính chất của công trình.
Chi phí vật liệu, nhân công và máy thi công
Ba nhóm chi phí này thường chiếm tỷ trọng lớn trong dự toán. Nội dung kiểm tra gồm:
- Chủng loại và thông số vật liệu.
- Khối lượng vật tư theo thiết kế.
- Giá vật liệu sử dụng.
- Nhân công cho từng công tác.
- Loại máy và thời gian sử dụng.
- Khả năng trùng lặp giữa các thành phần chi phí.
Việc rà soát giúp xác định các khoản chi chưa phù hợp hoặc có dấu hiệu bị tính cao hơn thực tế.
Xem thêm: Quan trắc kết cấu công trình giúp phát hiện những bất thường nào?
Các khoản chi phí khác
Ngoài chi phí trực tiếp, dự toán còn có nhiều khoản chi phí liên quan. Tùy phạm vi dự án, cần kiểm tra:
- Chi phí chung.
- Chi phí nhà tạm hoặc phục vụ thi công.
- Chi phí quản lý.
- Thu nhập chịu thuế tính trước.
- Thuế và các khoản liên quan.
- Chi phí dự phòng.
- Các khoản chi phí khác thuộc phạm vi dự toán.
Mỗi khoản cần có căn cứ và phương pháp tính rõ ràng để tránh cộng thiếu hoặc cộng trùng.
Những sai lệch chi phí thường được phát hiện khi thẩm tra dự toán
Trong quá trình lập dự toán, sai lệch có thể xuất phát từ bóc tách khối lượng, đơn giá hoặc việc áp dụng định mức chưa phù hợp. Thẩm tra giúp phát hiện các vấn đề này trước khi dự toán được phê duyệt.
Một số sai lệch thường gặp gồm:
- Khối lượng trong dự toán lớn hơn khối lượng thể hiện trên bản vẽ.
- Một công tác bị tính lặp ở nhiều hạng mục.
- Bỏ sót một số khối lượng cần thiết.
- Áp dụng sai mã định mức.
- Đơn giá vật liệu chưa phù hợp với thời điểm lập dự toán.
- Giá nhân công hoặc máy thi công chưa đúng căn cứ áp dụng.
- Sử dụng sai chủng loại hoặc cấp vật liệu.
- Tính sai hệ số điều chỉnh.
- Tính trùng chi phí trong đơn giá và chi phí chung.
- Dự phòng được xác định chưa phù hợp.
- Khối lượng MEP chưa đồng nhất với bản vẽ.
- Giá trị dự toán chưa cập nhật theo phiên bản thiết kế mới nhất.
Các sai lệch nhỏ ở nhiều đầu việc có thể cộng dồn thành chênh lệch đáng kể trong tổng mức chi phí.
Cách đối chiếu dự toán với bản vẽ và hồ sơ thiết kế
Để thẩm tra chính xác, dự toán cần được kiểm tra song song với bản vẽ, thuyết minh và các hồ sơ kỹ thuật liên quan. Việc đối chiếu giúp xác định từng khối lượng có thực sự xuất hiện trong thiết kế hay không.
Đối chiếu khối lượng với bản vẽ
Trước tiên cần kiểm tra các thông số hình học và khối lượng thể hiện trên hồ sơ. Nội dung thường gồm:
- Kích thước móng.
- Tiết diện cột, dầm.
- Chiều dày sàn.
- Diện tích tường và hoàn thiện.
- Khối lượng cốt thép.
- Khối lượng kết cấu thép.
- Số lượng thiết bị.
Nếu có sai khác giữa bản vẽ và bảng khối lượng, cần xác định lại căn cứ trước khi tính chi phí.
Đối chiếu chủng loại vật liệu
Dự toán cần sử dụng đúng vật liệu đã được thể hiện trong hồ sơ thiết kế. Cần kiểm tra:
- Mác bê tông.
- Cấp và loại thép.
- Chủng loại vật liệu hoàn thiện.
- Thiết bị điện, nước.
- Vật liệu cách nhiệt, chống thấm.
- Các yêu cầu kỹ thuật đặc biệt.
Việc dùng sai thông số vật liệu có thể làm giá trị dự toán thay đổi đáng kể.
Xem thêm: Thẩm tra thiết kế móng: Kiểm tra tải trọng, địa chất và sức chịu tải ra sao?
Đối chiếu với thuyết minh và chỉ dẫn kỹ thuật
Một số yêu cầu không thể hiện đầy đủ trên bản vẽ mà nằm trong thuyết minh hoặc chỉ dẫn kỹ thuật. Khi thẩm tra cần kiểm tra:
- Phương pháp thi công.
- Yêu cầu về vật liệu.
- Điều kiện kỹ thuật đặc biệt.
- Phạm vi công việc.
- Các yêu cầu thí nghiệm, kiểm tra.
Bước này giúp hạn chế việc bỏ sót các công tác cần thiết nhưng không thể hiện rõ bằng hình vẽ.
Kiểm tra phiên bản hồ sơ
Dự toán phải được lập trên bộ hồ sơ thiết kế đang có hiệu lực. Cần đối chiếu:
- Ngày phát hành bản vẽ.
- Mã phiên bản.
- Các lần điều chỉnh thiết kế.
- Thay đổi vật liệu hoặc kích thước.
- Thay đổi phạm vi công việc.
Nếu dự toán sử dụng bản vẽ cũ, chênh lệch chi phí có thể xuất hiện ngay cả khi quá trình bóc tách ban đầu là đúng.
Những lỗi thường gặp khi lập dự toán xây dựng
Sai sót trong dự toán có thể xuất hiện ở cả bước bóc khối lượng, chọn định mức và tổng hợp chi phí. Một số lỗi phổ biến gồm:
- Bóc thiếu hoặc thừa khối lượng.
- Tính trùng cùng một công tác.
- Dùng sai đơn vị tính.
- Áp dụng sai mã định mức.
- Dùng đơn giá vật liệu đã lỗi thời.
- Không cập nhật thay đổi thiết kế.
- Chọn sai chủng loại vật tư.
- Tính sai hệ số hoặc tỷ lệ chi phí.
- Không phân tách rõ phần xây dựng và thiết bị.
- Thiếu các công tác phụ cần thiết.
- Không đối chiếu MEP với kiến trúc và kết cấu.
- Tổng hợp chi phí không thống nhất giữa các bảng.
Việc rà soát dự toán theo từng nhóm công việc giúp giảm nguy cơ bỏ sót và dễ xác định nguyên nhân khi có chênh lệch.
Kết luận
Thẩm tra dự toán xây dựng giúp phát hiện sai lệch về khối lượng, định mức, đơn giá và các khoản chi phí trước khi dự toán được sử dụng làm cơ sở quản lý ngân sách. Việc đối chiếu chặt chẽ với bản vẽ và hồ sơ thiết kế giúp chủ đầu tư hạn chế chi phí tính thừa, đồng thời tránh bỏ sót các đầu việc cần thiết.
BỐN IBST nhận thẩm tra dự toán xây dựng, rà soát khối lượng và đối chiếu hồ sơ thiết kế cho nhiều loại công trình. Liên hệ BỐN IBST để được tư vấn phạm vi thẩm tra và phương án kiểm soát chi phí phù hợp với từng dự án.
